Xin chào các bạn, mình là Minty từ SOL IELTS.
Thời gian gần đây, nếu bạn thường xuyên đọc review sau thi IELTS Speaking (từ tháng 12/2025, tháng 1 và tháng 2 năm 2026) ở BC hoặc IDP, có lẽ bạn sẽ thấy nhiều thông tin kiểu: điểm Speaking thấp hơn kì vọng, dù khi bước ra khỏi phòng thi lại thấy “mình nói cũng ổn mà”. Có bạn chia sẻ rằng Part 1 và Part 2 diễn ra khá suôn sẻ, nhưng sang Part 3 thì bị hỏi “why” liên tục, câu hỏi bị đào sâu và bẻ hướng, đến mức cảm giác như giám khảo không hài lòng với câu trả lời ban đầu. Dần dần, một kết luận được lan truyền khá nhanh trong cộng đồng: IELTS Speaking dạo này chấm chặt, gắt hơn, và đặc biệt là không “ưu ái” những bài nói mang màu sắc học thuộc.
Cá nhân mình nghĩ đây không phải là cảm giác chủ quan của riêng một vài bạn, mà là một xu hướng có thật. Tuy nhiên, để hiểu đúng vấn đề, chúng ta cần nhìn lại bản chất của bài thi Speaking và cách mà rất nhiều thí sinh đang chuẩn bị cho nó, nhất là trong bối cảnh forecast Speaking được sử dụng quá phổ biến.
Mình sẽ cùng các bạn đào sâu hơn về các nguyên nhân được cho là khiến chúng ta bị tụt điểm trong phần thi IELTS Speaking và cách khắc phục chúng nhé!
*Lưu ý: Bài viết này dựa trên quan điểm cá nhân của mình, do tìm hiểu và đọc rất nhiều review về IELTS Speaking mấy tháng nay và trải nghiệm thực tế khi thi lần gần nhất, và mình cũng đưa ra những suy nghĩ của bản thân về việc ôn tập IELTS Speaking. Hy vọng không quá “múa rìu qua mắt thợ”, có gì không phù hợp, mọi người hãy giúp mình bình luận phía dưới để mình có thể hiểu hơn về quan điểm của các bạn và cải thiện nhé. Cảm ơn các bạn rất nhiều!!!
Một trong những điều giám khảo rất dễ nhận ra là những bài nói có cấu trúc hoàn hảo, mở bài quen thuộc, thân bài gãy gọn, kết luận tròn trịa, nhưng lại không có cảm giác người nói đang suy nghĩ tại thời điểm đó. Rất nhiều bạn học forecast theo kiểu ghi nhớ sẵn câu mở đầu, cách triển khai ý và cả ví dụ, nên khi nói thì gần như “chạy” một mạch từ đầu đến cuối. Điều này nghe thì có vẻ tốt, nhưng lại vô tình tạo cảm giác bài nói được chuẩn bị sẵn, không phải phản xạ giao tiếp tự nhiên.
Ví dụ: với câu hỏi Part 3 như: Why do some people prefer to work from home? Một câu trả lời học thuộc thường nghe như sau: From my perspective, there are several reasons why people prefer to work from home. Firstly, it helps them save commuting time. Secondly, it allows them to have a better work-life balance.
Câu trả lời này không sai, nhưng khi giám khảo hỏi tiếp Why is work-life balance important?, nhiều bạn bắt đầu lặp ý cũ hoặc nói rất chung chung, vì bản thân chưa thực sự nghĩ sâu về vấn đề.
Ngược lại, nếu bạn trả lời theo cách tư duy thật, bài nói có thể không “đẹp” bằng nhưng lại tự nhiên hơn nhiều, chẳng hạn: I think one big reason is flexibility. When people work from home, they can arrange their schedule more freely. For example, they might take short breaks to deal with personal stuff, and that actually reduces stress. Personally, I feel less exhausted when I don’t have to rush every morning. Khi bị hỏi “why” tiếp, bạn vẫn còn rất nhiều không gian để đào sâu.
Hay ở Part 2, một bạn học thuộc bài mẫu thường sẽ nói trôi chảy từ đầu đến cuối mà gần như không pause. Trong khi đó, một bạn nói tự nhiên hơn có thể bắt đầu bằng việc thừa nhận: To be honest, this topic is a bit tricky for me because I don’t have many experiences like this. Let me think for a moment… Chính những khoảnh khắc như vậy lại khiến bài nói giống giao tiếp thật hơn trong mắt giám khảo.
Theo mình, cách khắc phục ở đây là thay vì học câu chữ, hãy luyện ý tưởng. Mỗi khi gặp một câu hỏi Speaking, hãy tập trả lời theo kiểu “nói ra suy nghĩ đầu tiên của mình”, rồi tự hỏi thêm một lần “vì sao mình lại nghĩ như vậy”. Khi đã quen với việc suy nghĩ bằng tiếng Anh, bạn sẽ không còn quá phụ thuộc vào câu trả lời soạn sẵn.
Nếu như trước đây Part 3 đôi khi chỉ mang tính mở rộng nhẹ, thì hiện tại phần này đang được dùng rất mạnh để đánh giá khả năng tư duy và phát triển ý. Rất nhiều bạn phản ánh rằng giám khảo hỏi liên tiếp nhiều câu “why”, hoặc yêu cầu giải thích sâu hơn một quan điểm vừa nêu. Điều này khiến những bạn học Speaking theo dạng câu hỏi – câu trả lời cố định cảm thấy bị động.
Ví dụ với câu hỏi: Do you think children should be taught to be competitive? Một bạn học forecast có thể trả lời: Yes, because competition helps children become more motivated and prepares them for real life. Khi giám khảo hỏi tiếp: How does competition prepare them for real life?, nếu không quen tư duy theo tầng, bạn sẽ rất dễ bí ý. Trong khi đó, nếu ngay từ đầu bạn đã quen phát triển ý theo logic, bạn có thể nói tiếp về môi trường học tập, áp lực xã hội, hoặc trải nghiệm cá nhân, và cuộc trò chuyện sẽ diễn ra tự nhiên hơn nhiều.
Một câu hỏi khác: Why do people value higher education?Thay vì dừng lại ở những lí do quen thuộc như “better job opportunities” hay “higher salary”, bạn có thể mở rộng sang góc nhìn cá nhân, chẳng hạn như cảm giác tự tin hơn, khả năng tư duy độc lập, hoặc đơn giản là vì xã hội đặt nặng bằng cấp. Khi giám khảo hỏi sâu hơn, bạn đã có sẵn nền tảng để phát triển tiếp.
Cách khắc phục ở đây là hãy luyện Part 3 theo chủ đề và logic, chứ không theo từng câu hỏi cụ thể. Với mỗi chủ đề, hãy thử nghĩ trước các hướng như tích cực – tiêu cực, cá nhân – xã hội, ngắn hạn – dài hạn. Khi đã quen với khung tư duy này, dù giám khảo hỏi theo cách nào, bạn vẫn có thể xoay xở được.
Một hiểu lầm khá phổ biến là nghĩ rằng nói càng liền mạch, càng ít dừng lại thì điểm Fluency càng cao. Trên thực tế, trôi chảy không đồng nghĩa với nói như một cái máy. Một bài nói không có bất kì pause nào, không có self-correction, đôi khi lại khiến giám khảo cảm thấy thiếu tự nhiên.
Nếu bạn nói: People use social media because it helps them stay connected with others and share information quickly and efficiently, rồi tiếp tục nói không ngừng nghỉ, bài nói nghe rất mượt nhưng lại hơi “vô cảm”. Trong khi đó, nếu bạn nói: I think social media helps people stay connected… especially these days. Actually, when I think about it, it’s probably one of the main ways I keep in touch with my friends, bài nói có nhịp điệu giống giao tiếp đời thường hơn.
Hay trong Part 3, việc dùng những câu như I’ve never really thought about this before, but I guess… hay Let me put it another way không làm bạn mất điểm, mà ngược lại, cho thấy bạn đang xử lý ngôn ngữ một cách linh hoạt.
Vậy nên mình hay khuyên các bạn học viên là đừng ép bản thân phải nói quá nhanh hay quá hoàn hảo. Hãy cho phép mình dừng lại một nhịp ngắn, sửa ý nhẹ, và tập trung vào việc truyền đạt suy nghĩ một cách rõ ràng, tự nhiên.
Vậy câu hỏi đặt ra là: trong bối cảnh này, forecast có còn giá trị hay không? Câu trả lời của mình vẫn là có, nhưng cách dùng cần thay đổi. Forecast nên được xem như một bản đồ chủ đề, giúp bạn biết mình có thể gặp những lĩnh vực nào trong phòng thi, từ đó chuẩn bị từ vựng, quan điểm cá nhân và một vài ví dụ đời thường liên quan. Forecast không nên là thứ để bạn học thuộc từng câu trả lời, từng đoạn mở bài hay kết luận, bởi vì khi đó bạn đang chuẩn bị cho một kịch bản cố định, trong khi bài thi Speaking lại là một cuộc hội thoại mở.
Forecast IELTS Speaking, nói cho công bằng, chưa bao giờ là một tài liệu xấu. Bản thân mình vẫn luôn xem forecast là một công cụ hữu ích, giúp học sinh hình dung được các nhóm chủ đề có khả năng xuất hiện, từ đó đỡ hoang mang khi bước vào phòng thi. Vấn đề chỉ bắt đầu khi forecast không còn được dùng để “chuẩn bị”, mà bị biến thành thứ để “học thuộc”.
Theo trải nghiệm của mình, để tránh bị rơi vào cảm giác “bài nói học thuộc”, điều quan trọng nhất là chuyển trọng tâm từ câu chữ sang ý tưởng. Thay vì học một câu trả lời hoàn chỉnh cho Part 3, hãy tập tự hỏi mình nhiều lần “vì sao”. Một ý kiến nếu chỉ dừng ở bề mặt thì rất dễ bị hỏi sâu hơn, nhưng nếu bạn đã quen với việc phát triển ý theo nhiều tầng, việc giám khảo hỏi thêm sẽ không còn là áp lực quá lớn. Bên cạnh đó, hãy cho phép bản thân nói không hoàn hảo. IELTS Speaking không phải là cuộc thi hùng biện, và giám khảo cũng không chờ đợi những câu trả lời quá bóng bẩy. Một bài nói có chút do dự tự nhiên, có sự sửa ý nhẹ nhàng, thường lại phản ánh năng lực sử dụng ngôn ngữ thật tốt hơn.
Tóm lại, việc IELTS Speaking dạo này bị cảm nhận là “chấm chặt” không hẳn vì đề khó hơn, mà vì cách học Speaking của rất nhiều thí sinh đang lệch khỏi bản chất của bài thi. Forecast vẫn là một tài liệu hữu ích, nhưng chỉ khi bạn dùng nó để chuẩn bị tư duy và ý tưởng, chứ không phải để học thuộc câu trả lời. IELTS Speaking không tìm kiếm bài nói hoàn hảo, mà tìm kiếm khả năng giao tiếp thật, nơi bạn dùng tiếng Anh để diễn đạt suy nghĩ của chính mình. Nếu điều chỉnh được cách học theo hướng này, mình tin rằng dù đề có bẻ hướng hay hỏi “why” nhiều hơn, bạn vẫn có thể bước vào phòng thi với tâm thế vững vàng hơn rất nhiều.
Nếu bạn đang cảm thấy hoang mang vì Speaking dạo này bị chấm chặt hơn, hoặc bắt đầu nghi ngờ cách mình đang học forecast, thì có lẽ đây là lúc để chậm lại một chút và nhìn lại cách mình đang chuẩn bị. Thay vì học thêm nhiều bài mẫu hơn nữa, hãy đầu tư vào việc hiểu chủ đề, hiểu quan điểm của bản thân và học cách diễn đạt chúng một cách linh hoạt. Hy vọng những chia sẻ này giúp bạn nhìn IELTS Speaking đúng với bản chất của nó hơn, và bước vào phòng thi với tâm thế vững vàng hơn.
Hy vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp các bạn có định hướng phù hợp hơn trong việc ôn luyện Speaking và chuẩn bị cho kì thi sắp tới.
Chúc các bạn đạt aim nhé!
