Giao tiếp là khả năng truyền đạt thông tin, trao đổi, lắng nghe, phản hồi, ứng xử… giữa người nói và người nghe nhằm mục đích nhất định. Chúng ta sử dụng kỹ năng giao tiếp liên tục trong cuộc sống hàng ngày nhưng rất nhiều người vẫn nghĩ giao tiếp chỉ đơn giản là nghe và nói. Nếu để ý kỹ hơn, ta sẽ thấy rằng giao tiếp còn được thể hiện thông qua ngôn ngữ cơ thể, thông qua cảm xúc. Và dù là một kỹ năng quen thuộc, ai cũng dùng hàng ngày nhưng để làm chủ nó thì không phải ai cũng được.
Cha ông ta vẫn có câu: Lời nói chẳng mất tiền mua – Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Giao tiếp tinh tế còn được ví như một nghệ thuật của đời sống. Giao tiếp chính là chìa khóa giúp chúng ta mở rộng những mối quan hệ, biểu đạt cảm xúc và xa hơn nữa là một trong những chìa khóa của sự thành công.
Nhiều phụ huynh hỏi: Các em vẫn đang giao tiếp hàng ngày, tại sao cần học giao tiếp nữa? Thực tế cho thấy, không phải ai, kể cả người lớn cũng đang sử dụng kỹ năng giao tiếp một cách đúng và hiệu quả. Đặc biệt, các em học sinh là lứa tuổi đang uốn nắn, hình thành nhân cách. Việc hiểu kỹ năng giao tiếp cũng như tầm quan trọng của nó sẽ giúp các em giao tiếp hiệu quả hơn, giúp ích hiệu quả cho tương lai.
Nghe có vẻ không hề liên quan đến giao tiếp nhưng quan sát là điều đầu tiên các em cần học khi giao tiếp. Quan sát kỹ để hiểu bối cảnh giao tiếp, câu chuyện, cảm xúc của đối tượng đang giao tiếp và từ đó sẽ có cách ứng xử phù hợp.
Trong cuộc sống, có rất nhiều lần chúng ta mải để ý đến bản thân mà quên đi quan sát và để ý cảm xúc của mọi người xung quanh, khiến việc giao tiếp đi vào ngõ cụt, hoặc bị hiểu nhầm. Kỹ năng quan sát thể hiện sự tinh tế của người tham gia giao tiếp, đặc biệt giúp ích rất nhiều cho việc làm đối phương cảm thấy yên tâm, dễ chịu hơn khi giao tiếp.
Trong giao tiếp, có người nói thì sẽ có người nghe. Có câu “nói là bạc, im lặng là vàng, lắng nghe là kim cương”. Vậy tại sao lắng nghe được đặt lên cao như vậy?
Thực tế, không phải ai cũng có khả năng lắng nghe, để đạt được mức độ kim cương như câu nói trên thì không đơn giản là bản năng mà còn là cả một quá trình rèn luyện. Phải lắng nghe thật chú tâm để thấu hiểu, đồng cảm, để từ đó phát triển cuộc hội thoại theo hướng hợp lý nhất.
Khi giao tiếp hãy thể hiện sự chú ý lắng nghe tới đối phương, không nên ngắt lời, cố gắng gật đầu, mỉm cười… hoặc thể hiện cảm xúc với thông tin được nghe. Điều này sẽ giúp người nói cảm thấy yên tâm, tin tưởng.
Chào hỏi là một trong những kỹ năng vô cùng cơ bản khi bắt đầu một cuộc nói chuyện nói riêng hoặc giúp ta bắt đầu một mối quan hệ. “Lời chào cao hơn mâm cỗ” – cha ông ta đã đúc kết ra câu thành ngữ để diễn đạt tầm quan trọng của việc chào hỏi. Điều cần lưu ý ở đây chính là linh hoạt với từng đối tượng để đưa ra câu chào hỏi phù hợp.
Với người mới quen, hãy mỉm cười (có thể kèm bắt tay), chào và giới thiệu thông tin của bạn với họ. Thân thiện và cởi mở sẽ giúp bạn làm quen với người khác một cách dễ dàng.
Cuối cùng, sau khi kết thúc cuộc nói chuyện, chúng ta cần nói lời tạm biệt. Hãy đợi khi kết thúc, nói lời tạm biệt và hẹn đối phương một dịp khác gặp gỡ, trò chuyện. Lưu ý nè: đừng ngắt lời đối phương để nói lời tạm biệt nhé, hãy để họ kết thúc phần nói của mình đã.
Một trong những điều quan trọng trong giao tiếp mà không phải ai cũng để ý đó là ngôn ngữ cơ thể. Thậm chí, ngôn ngữ cơ thể còn diễn đạt nhiều thứ hơn lời nói.
Hãy chú ý tới khuôn mặt, đặc biệt là đôi mắt, để ý đến vị trí đầu, lưng, tay… khi giao tiếp. Không nên ngẩng cao đầu quá khi nói chuyện, cũng không nên cúi đầu vì khiến cho mình bị nhỏ bé, thiếu tự tin, khiến lời nói bị nghẹn ở cổ, lời nói không rõ ràng.
Hãy thể hiện được cảm xúc tự tin, sự tôn trọng dành cho đối phương thông qua ngôn ngữ cơ thể để thuyết phục họ trong giao tiếp nhé.
Nghe có vẻ vô cùng dễ dàng để đặt câu hỏi đúng không nào? Nhưng thực tế đặt câu hỏi thế nào mà không làm mất lòng người nghe, đúng trọng tâm, không có cảm giác như “tra khảo” lại là một điều cần luyện tập.
Với lứa tuổi học sinh, khi đặt câu hỏi cần chú ý đến chủ ngữ, đến người được hỏi để kết thúc câu hỏi bằng các từ phù hợp. Câu hỏi: “Hôm nay làm sao thế?” khác hoàn toàn với câu “Hôm nay chị làm sao thế ạ?” khi thể hiện sự tôn trọng với người được hỏi.
Nếu muốn xác nhận thông tin, hãy dùng câu hỏi đóng (ví dụ Yes/No – Có hay không). Còn nếu muốn hỏi thêm thông tin chưa biết, hãy dùng câu hỏi mở. Bạn có thể sử dụng các từ như: “Liệu việc này, không biết việc này,…”.
Đặt câu hỏi thông minh sẽ giúp giao tiếp hiệu quả, đạt được mục đích và khiến người tham gia cảm thấy dễ chịu.
Với lứa tuổi học sinh, các em hoàn toàn có thể luyện tập giao tiếp bằng cách:
Trên đây là một số những lưu ý và hướng dẫn đơn giản về kỹ năng giao tiếp cho học sinh. Chúc các em rèn luyện thật tốt để có thể trở thành một người giao tiếp giỏi.
